Problem z emocjami – skąd się bierze trudność w odczuwaniu, regulowaniu i wyrażaniu uczuć oraz jak stopniowo odzyskać emocjonalną równowagę, zrozumienie siebie i wewnętrzny spokój

Problem z emocjami to jedno z najczęstszych, a jednocześnie najbardziej niedocenianych wyzwań psychicznych. Wiele osób żyje z poczuciem, że „ma za dużo emocji”, „nie czuje nic”, „nie potrafi reagować spokojnie”, „wybucha”, „zamyka się”, „nie umie mówić o tym, co naprawdę przeżywa”, „nie rozumie, skąd się biorą ich reakcje”, albo „nie potrafi odpuścić i wszystko analizują”. Problemy z emocjami nie świadczą o słabości – są sygnałem, że system nerwowy jest przeciążony, a psychika domaga się uwagi i regulacji.

Współczesny świat opiera się na bodźcach, presji, porównywaniu, perfekcjonizmie i tempie, które nie są naturalne dla ludzkiego organizmu. Dlatego coraz więcej osób ma trudności w radzeniu sobie z emocjami – bo nie jesteśmy nauczeni, jak to robić. Dorośli uczą się regulacji emocji zazwyczaj… wtedy, gdy zaczynają cierpieć.

Zrozumienie, skąd biorą się problemy z emocjami, to pierwszy krok. Drugim jest nauczenie się nowych reakcji, które budują odporność psychiczną, zamiast prowadzić do napięcia, wybuchów lub zamrożenia.

Czym właściwie jest problem z emocjami?

Problem z emocjami nie oznacza, że emocje są złe. Problem pojawia się wtedy, gdy:

• emocje pojawiają się zbyt intensywnie,
• emocje są tłumione,
• reakcje są nieadekwatne do sytuacji,
• trudno zrozumieć swoje uczucia,
• trudno je nazwać,
• trudno je wyrazić,
• trudno je regulować,
• emocje „przejmują kontrolę”,
• emocje prowadzą do konfliktów,
• emocje paraliżują.

Warto pamiętać, że emocje same w sobie są neutralne. To sygnały biologiczne, które mają nam pomóc. Problemem nie są emocje – problemem jest brak umiejętności ich obsługi.

Najczęstsze przyczyny problemów z emocjami

Problemy z emocjami mają swoje źródła w biologii, psychologii oraz doświadczeniach z przeszłości.

Brak edukacji emocjonalnej

Większość z nas dorastała w środowisku, w którym:

• uczucia były bagatelizowane („nie przesadzaj”),
• tłumione („uspokój się natychmiast”),
• ignorowane („nic ci nie jest”),
• zawstydzane („nie wolno tak czuć”),
• karane („za takie zachowanie pójdziesz do pokoju”).

Dziecko uczy się, że emocje to problem, a nie przewodnik.

Przeciążony układ nerwowy

Stres, tempo życia, brak snu, nadmiar bodźców, lęk, nieprzepracowana trauma – wszystko to sprawia, że emocje bywają:

• intensywne,
• nieprzewidywalne,
• szybkie,
• trudne do zatrzymania.

Perfekcjonizm i presja

Osoby wymagające od siebie zbyt wiele często czują:

• frustrację,
• wstyd,
• lęk,
• poczucie winy.

To emocje, które łatwo wymykają się spod kontroli.

Tłumione emocje z przeszłości

Niewyrażone emocje nie znikają. Gromadzą się w ciele i umyśle, a potem:

• wybuchają,
• zamrażają system,
• powodują napięcia,
• prowadzą do lęku lub depresji.

Zaburzenia regulacji emocji

Mogą wynikać z ADHD, zaburzeń osobowości, traum, ale również z chronicznego stresu.

Wysoka wrażliwość

Osoby wysoko wrażliwe czują intensywniej, szybciej się przeciążają i mocniej reagują.

Jak rozpoznać, że masz problem z emocjami?

Najczęstsze objawy to:

• szybkie „zalewanie” emocjami,
• wybuchy złości,
• impulsywność,
• płacz bez jasnej przyczyny,
• poczucie odrętwienia,
• trudność w rozmowie o uczuciach,
• zamykanie się w sobie,
• trudność w podejmowaniu decyzji,
• automatyczne reakcje („wybucham, zanim pomyślę”),
• poczucie wstydu po reakcjach,
• unikanie sytuacji emocjonalnych,
• skłonność do zamartwiania się.

To nie oznacza, że coś z tobą jest nie tak.
To oznacza, że emocje domagają się uwagi.

Jak działa system nerwowy, gdy masz problem z emocjami?

Układ nerwowy przełącza się między:

• trybem walki,
• trybem ucieczki,
• trybem zamrożenia.

W trybie walki emocje są intensywne, wybuchowe, dominujące.
W trybie ucieczki pojawia się lęk, chaos, napięcie.
W trybie zamrożenia – pustka, odcięcie, brak uczuć.

Problemy z emocjami to często problemy z regulacją systemu nerwowego – nie z charakterem.

Dlaczego niektórzy mają „za dużo emocji”?

Bo ich system nerwowy był przez lata przeciążany i nauczył się reagować mocno.
Najczęstsze powody to:

• wrażliwość,
• trauma,
• lęk,
• brak wsparcia emocjonalnego w dzieciństwie,
• ciągły stres,
• nadmiar bodźców.

Intensywne emocje to sygnał – nie wyrok.

Dlaczego inni mają „za mało emocji”?

Brak kontaktu z emocjami to również forma obrony.
Najczęstsze powody:

• lęk przed bólem emocjonalnym,
• zamrożenie po traumie,
• wychowanie w domu, gdzie emocje były niebezpieczne,
• perfekcjonizm,
• chroniczne napięcie,
• brak poczucia bezpieczeństwa.

Zamrożenie emocjonalne to nie „chłód”.
To tarcza ochronna.

Jak zacząć radzić sobie z emocjami?

To proces, który wymaga cierpliwości.
Najważniejsze są małe kroki wykonywane regularnie.

Zrozum, co czujesz

Nazwanie emocji zmniejsza ich intensywność.
Mózg uspokaja się, gdy uczucie ma etykietę.

Przykłady nazw emocji:

• złość,
• irytacja,
• napięcie,
• lęk,
• wstyd,
• smutek,
• żal,
• rozczarowanie,
• poczucie winy.

Samo „czuję złość” potrafi obniżyć napięcie o połowę.

Oddziel emocję od reakcji

Emocja nie musi prowadzić do wybuchu.
Emocja to informacja.
Reakcja to wybór – i tego można się nauczyć.

Pracuj z oddechem

Oddech to najprostsze narzędzie regulacji.

• powolny wydech,
• długa pauza,
• oddech przeponowy,
• oddech 4–6 (wdech 4 sekundy, wydech 6 sekund).

Oddech uspokaja ciało, a ciało uspokaja umysł.

Obserwuj swoje wyzwalacze

Zwróć uwagę na to, co najczęściej wywołuje emocje:

• krytyka,
• chaos,
• presja czasu,
• bezsilność,
• odrzucenie,
• krzyk,
• ignorowanie.

Wyzwalacz to trop – wskazuje, jakie rany wymagają uzdrowienia.

Ucz się łagodności wobec siebie

Wiele osób reaguje złością na swoje własne emocje.
Ale emocje nie są wrogiem.
Są częścią ciebie.

Ćwicz przerwy przed reakcją

To zmienia życie.
Każda sekunda zatrzymania sprawia, że:

• decyzje są lepsze,
• emocje słabsze,
• reakcje bardziej świadome.

Pracuj z przekonaniami

Za problemami z emocjami stoją często przekonania:

• „Muszę być idealny.”
• „Nie mogę zawieść.”
• „Nie wolno mi czuć złości.”
• „Jeśli pokażę emocje, ktoś mnie skrzywdzi.”

Zmiana tych przekonań zmienia całą emocjonalność.

Reguluj ciało

Emocje mieszkają w:

• napiętych barkach,
• spiętej szczęce,
• bólu brzucha,
• bezsenności.

Pomagają:

• spacer,
• taniec,
• stretching,
• joga,
• masaż,
• ciepło.

Wprowadź emocjonalną higienę

• mniej ekranów,
• mniej negatywnych informacji,
• mniej ludzi, z którymi czujesz dyskomfort,
• więcej odpoczynku,
• więcej kontaktu z naturą.

Układ nerwowy potrzebuje spokoju, żeby się regulować.

Zbuduj emocjonalną świadomość

To umiejętność:

• rozumienia swoich uczuć,
• zauważania ich,
• odczytywania sygnałów ciała,
• przewidywania reakcji,
• wyrażania emocji słowami.

To jak nauczenie się nowego języka – języka własnego wnętrza.

Kiedy warto szukać wsparcia?

• gdy emocje są zbyt intensywne,
• gdy pojawia się agresja,
• gdy pojawia się chroniczny lęk,
• gdy trudno mówić o swoich uczuciach,
• gdy emocje utrudniają relacje,
• gdy masz poczucie, że „sam nie daję rady”.

Terapia, coaching emocjonalny, praca z ciałem – wszystko to pomaga.

Co jest po drugiej stronie problemów z emocjami?

• większy spokój,
• większa stabilność,
• lepsze relacje,
• zdolność do rozmowy bez wybuchów,
• zdolność do stawiania granic,
• większa pewność siebie,
• zdrowa samoocena,
• poczucie wpływu,
• zdrowsze decyzje,
• życie bez ciągłej walki wewnętrznej.

Problemy z emocjami nie są znakiem słabości.
Są znakiem, że twoje wnętrze wzywa cię do zmiany, uważności i troski.

A kiedy nauczysz się obsługiwać swoje emocje, odkryjesz, że nie są ciężarem – są kompasem, który prowadzi cię dokładnie tam, gdzie masz iść.