Problem z emocjami – w jaki sposób możemy sobie z nimi radzić?

Problem z emocjami to jedno z najczęstszych wyzwań współczesnego człowieka. Coraz więcej osób czuje, że emocje zaczynają ich przerastać: albo są zbyt silne, albo zbyt słabe, albo pojawiają się w niewłaściwych momentach, albo w ogóle nie potrafią się ujawnić. Trudności z emocjami nie wynikają z „wady charakteru” ani z braku silnej woli — są skutkiem przeciążonego układu nerwowego, nieprzepracowanych doświadczeń z przeszłości, braku edukacji emocjonalnej oraz prób dostosowywania się do świata, który wymaga sztucznego spokoju, maksymalnej kontroli i ciągłego funkcjonowania na wysokich obrotach.

W rzeczywistości emocje są językiem ciała. Są sygnałem, informacją, próbą przywrócenia równowagi. Kiedy ktoś ma problem z emocjami, nie chodzi o to, że „nie potrafi ich kontrolować”, lecz że jego system wewnętrzny jest przeciążony, zablokowany, zraniony lub pozbawiony bezpiecznej przestrzeni do ich naturalnego przepływu.

Poniżej znajdziesz rekordowo obszerny, maksymalnie pogłębiony artykuł o tym, czym są problemy emocjonalne, skąd się biorą, jak się objawiają i jak można je uzdrawiać — psychologicznie, somatycznie i praktycznie.

Czym są problemy z emocjami?

Problemy emocjonalne obejmują trudności w:

• rozpoznawaniu emocji,
• nazywaniu emocji,
• wyrażaniu emocji,
• przyjmowaniu emocji,
• regulowaniu emocji,
• radzeniu sobie z ich intensywnością,
• odczytywaniu emocji w relacjach,
• odczuwaniu emocji w ciele,
• powrocie do równowagi po emocjonalnym pobudzeniu.

Problemy z emocjami mogą oznaczać zarówno zbyt intensywne przeżywanie (przestymulowanie), jak i emocjonalne odcięcie (zamrożenie).
Oba te stany są skutkiem dysregulacji układu nerwowego.

Jak rodzi się problem z emocjami?

Dzieciństwo – fundament emocjonalny

Większość problemów emocjonalnych dorosłych ma korzenie w dzieciństwie.
W dzieciństwie uczymy się:

• jak reagować na stres,
• jak wyrażać emocje,
• które emocje są „bezpieczne”,
• które są „zakazane”,
• jak dorośli reagują na nasz płacz, złość, strach, radość,
• czy możemy ufać swoim uczuciom,
• czy jesteśmy widziani, słyszani i akceptowani.

Jeśli dziecko:

• było zawstydzane,
• było ignorowane,
• było krytykowane,
• było karane za emocje,
• słyszało „nie przesadzaj”, „uspokój się”, „przestań ryczeć”,
• nie miało bezpiecznej relacji z dorosłym,

to jako dorosły będzie miało trudność z emocjami.

Brak edukacji emocjonalnej

Sto lat temu nie uczono emocji.
Dziś — również nie uczą.

Dlatego dorośli ludzie:

• nie wiedzą, co czują,
• boją się emocji,
• nie wiedzą, jak je wyrażać,
• nie ufają sygnałom ciała,
• naśladują wzorce swoich rodziców,
• próbują kontrolować emocje zamiast je regulować.

Przeciążenie współczesnego świata

Świat wymaga:

• szybkości,
• produktywności,
• perfekcyjności,
• odporności na stres,
• ciągłego działania.

Układ nerwowy nie jest do tego przystosowany.
Skutkiem są:

• lęki,
• wybuchy złości,
• zmęczenie emocjonalne,
• problemy z regulacją,
• wahania nastroju.

Traumatyczne doświadczenia

Trauma – zarówno ta „duża”, jak i „mała” – prowadzi do dysregulacji emocji.
Może objawiać się poprzez:

• zamrożenie emocji,
• znieczulenie,
• nadreaktywność,
• ciągłą czujność,
• wybuchy złości,
• trudności w relacjach.

Trauma to nie wydarzenie — to reakcja układu nerwowego, która zostaje w ciele.

Wzorce rodzinne

Jeśli rodzic:

• tłumił emocje,
• wybuchał,
• był chłodny,
• był niestabilny,
• był przestymulowany,
• nie okazywał uczuć,

to dziecko internalizuje ten styl reagowania.

Brak poczucia bezpieczeństwa

Emocje pojawiają się tylko tam, gdzie jest poczucie bezpieczeństwa.
Bez niego:

• ciało się broni,
• emocje zamieniają się w napięcia,
• pojawia się dysregulacja.

Objawy problemów emocjonalnych

Objawy wewnętrzne

• nie wiesz, co czujesz,
• czujesz chaos emocjonalny,
• masz trudność z nazwanie emocji,
• emocje przychodzą zbyt nagle,
• wydają się „za duże”,
• nie potrafisz przestać się martwić,
• tłumisz uczucia,
• unikasz konfliktów.

Objawy w ciele

• napięcia w karku i barkach,
• bóle brzucha,
• ucisk w klatce piersiowej,
• drżenie rąk,
• problemy z oddychaniem,
• bóle głowy,
• uczucie „zawieszenia”.

Ciało mówi emocjami.

Objawy w relacjach

• wycofanie,
• nadmierna zależność,
• unikanie bliskości,
• częste konflikty,
• lęk przed odrzuceniem,
• trudności w komunikacji.

Objawy poznawcze

• nadmierne analizowanie,
• katastrofizowanie,
• czarne scenariusze,
• trudność w podejmowaniu decyzji.

Rodzaje problemów emocjonalnych

Tłumienie emocji

Najczęściej spotykane.
Osoba znosi wszystko w milczeniu, aż wybucha lub zamraża się całkowicie.

Nadmierna wrażliwość

Gdy emocje są intensywne i łatwo odczuwalne.

Wybuchowość

Brak przestrzeni między bodźcem a reakcją.

Zamrożenie emocjonalne

Brak odczuwania emocji.
Stan obronny układu nerwowego.

Ambiwalencja emocjonalna

Emocjonalny chaos: jednocześnie czuję i nie czuję, chcę i boję się.

Problemy z regulacją emocji

Najważniejszy obszar psychiki.
Regulacja to powrót do równowagi po pobudzeniu.
Osoby z problemami emocjonalnymi często nie potrafią wrócić do równowagi.

Co najbardziej wpływa na problemy z emocjami?

Układ nerwowy

Nadmiernie pobudzony = emocje zbyt intensywne.
Zamrożony = emocje niedostępne.

Zranienia z dzieciństwa

Najsilniejszy generator dysregulacji.

Przekonania

• „Nie wolno mi czuć”.
• „Emocje są słabością”.
• „Muszę być silny”.
• „Emocje mnie zniszczą”.
• „Ludzie odejdą, jeśli pokażę prawdę”.

Relacje

Najpierw kształtują emocje.
Później je aktywują.

Stres

Stres niszczy zdolność regulacji emocji.

Brak odpoczynku

Zmęczenie = niewydolność emocjonalna.

Dlaczego emocje tak bardzo bolą?

Ponieważ emocje to:

• neurochemia,
• biologia,
• pamięć ciała,
• komunikaty z podświadomości,
• sygnały o tym, że trzeba coś zmienić.

Emocje nie bolą przypadkiem.
Bolą, ponieważ próbują zwrócić twoją uwagę na coś ważnego.

Jak uzdrowić problem z emocjami?

To najdłuższa i najważniejsza część — kluczowa dla realnej zmiany.

Regulacja układu nerwowego

To fundament.
Bez tego nie ma pracy z emocjami.

Najskuteczniejsze metody:

Oddech

• wydłużony wydech,
• powolny rytm,
• oddychanie przeponowe.

Uziemienie

Kontakt z podłożem.
Stabilizuje układ nerwowy.

Mindfulness

Obniża intensywność emocji.

Praca z ciałem

Joga, TRE, stretching, taniec — emocje uwalnia się w ruchu.

Praca z emocjami

Rozpoznawanie

Nazwanie emocji uruchamia korę mózgową i obniża napięcie.

Akceptacja

„To, co czuję, jest ok.”

Wyrażanie

Zdrowe formy:

• rozmowa,
• pisanie,
• płacz,
• terapia,
• kreatywność.

Uwalnianie

Emocje są energią — trzeba dać im przepływać.

Praca z traumą i historią osobistą

Trauma prowadzi do dysregulacji emocji.
Jej przepracowanie przywraca równowagę.

Praca z przekonaniami

Zmiana wewnętrznych przekonań zmienia reakcje emocjonalne.

Zmiana relacji

Relacje mogą uzdrawiać albo ranić.
W zdrowych relacjach łatwiej regulować emocje.

Zmiana stylu życia

• sen,
• dieta,
• światło słoneczne,
• odpoczynek,
• kontakt z naturą.

Ciało potrzebuje regeneracji, aby radzić sobie z emocjami.

Umiejętności emocjonalne

Poczucie granic

Osoba z granicami odczuwa mniej emocjonalnego przeciążenia.

Samowspółczucie

Zdolność dawania sobie ciepła i akceptacji.

Odporność emocjonalna

Elastyczny układ nerwowy = mądre reakcje.

Jak wygląda zdrowa relacja z emocjami?

• wiesz, co czujesz,
• potrafisz o tym mówić,
• wracasz do równowagi po stresie,
• nie boisz się uczuć,
• w relacjach reagujesz spokojniej,
• twoje ciało nie jest w ciągłym napięciu,
• potrafisz być ze sobą w trudnych chwilach.

Zdrowie emocjonalne to nie brak emocji — to zdolność przeżywania ich bez panicznego lęku i bez ucieczki.