Problemy psychologiczne – złożony krajobraz ludzkiej psychiki

Problemy psychologiczne są o wiele bardziej powszechne, niż większości osób się wydaje. To nie tylko „depresja” czy „lęki”, które można nazwać i wpisać w kategorię medyczną. Problemy psychologiczne to cała mozaika stanów, napięć, konfliktów wewnętrznych, traum, trudności emocjonalnych i przekonań, które wpływają na to, jak człowiek odbiera świat, siebie, relacje i swoją życiową drogę.

Człowiek to nie tylko umysł — to również ciało, emocje, pamięć, układ nerwowy, energetyka, historia rodu, doświadczenia z dzieciństwa oraz podświadomość, która steruje zachowaniem w 95%. Dlatego problemy psychologiczne rzadko mają jedną przyczynę. Zwykle są skutkiem wielu czynników: biologicznych, emocjonalnych, relacyjnych, społecznych i duchowych.

Ten obszerny tekst to najdłuższy możliwy przewodnik po tym, czym są problemy psychologiczne, skąd się biorą, jak wpływają na codzienne życie oraz w jaki sposób można je uzdrawiać, regulować i transformować na poziomie psychicznym, emocjonalnym i somatycznym.

Czym są problemy psychologiczne?

Problemy psychologiczne to trudności dotyczące:

• emocji,
• myśli,
• zachowania,
• reakcji stresowej,
• regulacji układu nerwowego,
• relacji,
• postrzegania siebie,
• radzenia sobie z życiem,
• reakcji ciała,
• przeżywania doświadczeń.

Nie zawsze prowadzą do diagnozy, ale zawsze wpływają na jakość życia.

Problemy psychologiczne manifestują się zarówno psychicznie, jak i fizycznie, bo ciało i psychika są jednym systemem.

Jakie są najczęstsze problemy psychologiczne?

Lęki i zaburzenia lękowe

Najpowszechniejszy problem naszych czasów.
Lęk może być:

• uogólniony,
• napadowy,
• społeczny,
• związany z traumą,
• wywołany stresem,
• osadzony w dzieciństwie.

Lęk wpływa na ciało: kołatanie serca, duszność, drżenie, napięcie.

Depresja i stany depresyjne

To nie tylko smutek.
To utrata energii, sensu, motywacji, nadziei, zdolności odczuwania przyjemności.
Często wynika z:

• przeciążenia,
• traumy,
• przewlekłego stresu,
• nierozwiązanych konfliktów wewnętrznych,
• emocji zablokowanych na lata.

Zaburzenia emocjonalne

Czyli trudność w radzeniu sobie z emocjami:

• nadmierna wrażliwość,
• impulsywność,
• zamrożenie emocjonalne,
• wybuchy złości,
• nadmierne poczucie winy,
• problemy z wyrażaniem uczuć.

Zaburzenia stresowe

Gdy układ nerwowy nie wraca do równowagi.
Stres przewlekły powoduje:

• napięcia,
• problemy ze snem,
• drażliwość,
• mgłę mózgową,
• problemy z pamięcią,
• zaburzenia trawienia.

Problemy z poczuciem własnej wartości

Kluczowy obszar psychiki.
Niskie poczucie wartości powoduje:

• lęk,
• perfekcjonizm,
• unikanie relacji,
• autosabotaż,
• toksyczne związki,
• problemy finansowe i zawodowe.

Problemy relacyjne

To jedne z najczęstszych problemów psychologicznych:

• lęk przed odrzuceniem,
• lęk przed bliskością,
• zazdrość,
• współuzależnienie,
• trudności w komunikacji,
• uzależnienie emocjonalne,
• schemat przyciągania toksycznych osób.

Problemy psychosomatyczne

Emocje zapisują się w ciele:

• napięcia,
• migreny,
• bóle brzucha,
• zaburzenia oddychania,
• choroby autoimmunologiczne.

Psychika i ciało są nierozerwalnie połączone.

Kryzysy życiowe

Takie jak:

• rozstanie,
• utrata pracy,
• zdrada,
• choroba,
• żałoba,
• zmiana tożsamości.

Kryzysy często aktywują stare rany i lęki.

Problemy z koncentracją i pamięcią

Mogą wynikać z:

• napięć,
• stresu,
• przebodźcowania,
• depresji,
• lęku,
• traumy.

Samotność

Coraz częstsza.
Wpływa na:

• poczucie sensu,
• poczucie wartości,
• nastrój,
• zdrowie psychiczne.

Traumy

Trauma jest jednym z najgłębszych problemów psychologicznych.
Może być:

• rozwojowa,
• relacyjna,
• emocjonalna,
• jednorazowa,
• długotrwała.

Trauma zamraża część psychiki.

Skąd biorą się problemy psychologiczne?

Dzieciństwo – fundament psychiki

W dzieciństwie tworzą się:

• przekonania o sobie,
• przekonania o świecie,
• reakcje emocjonalne,
• reakcje stresowe,
• zdolność regulacji emocji,
• style przywiązania,
• granice,
• poczucie bezpieczeństwa.

Problemy psychologiczne dorosłych często są echem dziecięcych ran:

• brak miłości,
• brak bezpieczeństwa,
• odrzucenie,
• krytyka,
• zaniedbanie,
• presja,
• przemoc,
• chaos emocjonalny w rodzinie.

To wszystko tworzy później schematy relacyjne i reakcje emocjonalne.

Stres – przeciążony układ nerwowy

Układ nerwowy ma trzy stany:

• spokój,
• walka/ucieczka,
• zamrożenie.

Współczesny świat wymusza:

• pośpiech,
• presję,
• informacje,
• niepewność,
• nadmiar bodźców.

Mózg nie nadąża — pojawiają się problemy psychologiczne.

Emocje – gdy są tłumione

Emocje, które nie zostaną przeżyte, nie znikają.
Zamieniają się w:

• napięcia,
• lęki,
• depresję,
• frustrację,
• gniew,
• problemy psychologiczne.

Przekonania – ukryte filtry rzeczywistości

Najważniejsze przekonania powstają przed 7. rokiem życia:

• „jestem nieważny”,
• „muszę zasługiwać na miłość”,
• „świat jest niebezpieczny”.

Takie przekonania kształtują później każdą decyzję.

Relacje – ich jakość decyduje o psychice

Psychika rozwija się w relacji.
Problemy w relacjach w dorosłości najczęściej wynikają z:

• stylu przywiązania,
• lęku przed bliskością,
• lęku przed odrzuceniem,
• braku zaufania,
• ran z dzieciństwa,
• złych wzorców komunikacji.

Hormony, biologia, ciało

Psychika nie istnieje bez ciała.
Problemy hormonalne mogą imitować problemy psychologiczne:

• tarczyca,
• insulina,
• kortyzol,
• serotonina,
• dopamina.

Ciało i psychika są jednym systemem.

Objawy problemów psychologicznych

Emocjonalne

• smutek,
• lęk,
• drażliwość,
• płaczliwość,
• wybuchy złości,
• zamrożenie emocjonalne.

Poznawcze

• mgła mózgowa,
• trudność w podejmowaniu decyzji,
• problemy z pamięcią.

Somatyczne

• bóle głowy,
• napięcia karku,
• problemy z oddychaniem,
• bóle brzucha,
• problemy ze snem.

Relacyjne

• konflikty,
• zazdrość,
• wycofanie,
• toksyczne związki.

Zachowania

• unikanie,
• prokrastynacja,
• perfekcjonizm,
• impulsywność.

Jak uzdrawiać problemy psychologiczne?

Regulacja układu nerwowego

To podstawa.
Najważniejsze techniki:

• oddech,
• medytacja,
• uważność,
• drżenia neurogenne,
• ruch,
• relaksacja ciała.

Bez regulacji układu nerwowego nie można uzdrowić psychiki.

Praca z emocjami

• uwalnianie emocji,
• rozpoznawanie uczuć,
• nazywanie ich,
• przeżywanie w ciele.

Emocje muszą płynąć.

Praca z przekonaniami

Zmiana:

• przekonań o sobie,
• przekonań o świecie,
• przekonań o relacjach.

To jeden z najważniejszych procesów w terapeutycznym uzdrawianiu psychiki.

Praca z traumą

Trauma wymaga:

• bezpiecznej przestrzeni,
• pracy z ciałem,
• terapii,
• uważności,
• regulacji emocjonalnej.

Trauma jest „zamrożoną energią”, którą trzeba odmrozić.

Psychoterapia

Różne formy pomagają w różnych problemach:

• terapia poznawczo-behawioralna,
• terapia schematów,
• terapia somatyczna,
• EMDR,
• terapia relacyjna,
• Terapia IFS,
• terapia psychodynamiczna.

Autohipnoza i techniki podświadomości

Bardzo skuteczna w:

• zmianie przekonań,
• redukcji lęku,
• pracy z traumą,
• podnoszeniu poczucia wartości,
• uzdrawianiu relacji.

Ciało jako droga do zdrowia psychicznego

Psychika jest zapisana w ciele.
Praca z ciałem:

• redukuje stres,
• usuwa napięcia,
• poprawia emocje,
• przywraca stabilność.

Zmiana stylu życia

• sen,
• ruch,
• dieta,
• światło słoneczne,
• kontakt z naturą.

To fundament równowagi psychicznej.

Zmiana relacji

Zdrowe relacje:

• regulują układ nerwowy,
• podnoszą nastrój,
• obniżają lęk,
• stabilizują emocje.

Osobista odpowiedzialność i samopoznanie

To klucz.
Problemy psychologiczne nie są winą — są informacją.

Informacją:

• co boli,
• co wymaga uwagi,
• co wymaga zmiany,
• co wymaga uzdrowienia.

Jak wygląda zdrowie psychiczne?

• spokój,
• stabilność,
• kontakt z emocjami,
• odporność na stres,
• dobre relacje,
• jasność myśli,
• poczucie wartości,
• umiejętność odpoczynku.

Zdrowie psychiczne nie polega na braku problemów, ale na umiejętności reagowania na nie.